Blog
Lepiej mówić prawdę
babcia weatherwax
babcia weatherwax Jeśli będę grzeczna, to na starość zostanę moherem
19 obserwujących 67 notek 111998 odsłon
babcia weatherwax, 3 lutego 2013 r.

Wieczór operowy XIII - barok

Dziś opera uchodzi za sztukę z lamusa. Powędrujmy do czasów, kiedy było inaczej, kiedy była to sztuka młoda i obdarzona wielką przyszłością. Pierwsze opery to schyłek renesansu. Za twórcę gatunku uchodzi Jacopo Peri, który około 1597 roku stworzył zaginione dzieło pt. „Dafne”, a trzy lata później pierwszą operę, która przetrwała do naszych czasów – „Eurydykę” („Euridice”).

Już kilka lat później, w 1607 roku, powstaje „Orfeusz” („L’Orfeo”), pierwsza opera pierwszego wielkiego kompozytora tego gatunku – Claudio Monteverdiego. W ostatniej notce zamieściłam jej prolog. Monteverdi, w którego muzyce słychać przejście od renesansu i baroku, napisał kilkanaście oper, ale do dzisiejszych czasów w całości przetrwały tylko trzy – pierwsza i dwie ostatnie, dojrzałe arcydzieła: „Powrót Ulissesa” i „Koronacja Poppei”.

Libretta oper z tamtych czasów niemal zawsze były oparte na mitologii lub historii antycznej. „Powrót Ulissesa” to naturalnie adaptacja zakończenia „Odysei”. Ulisses, po dziesięciu latach wojny trojańskiej i kolejnych dziesięciu latach tułaczki budzi się na nieznanym brzegu. Przywieźli go tu Feakowie i pozostawili śpiącego na ziemi. Ulisses nie poznaje swojej ojczyzny i przeklina Feaków, sądząc, że go oszukali. Zjawia się bogini Minerwa (Atena) pod postacią pastuszka. Wyjaśnia Ulissesowi, że jest na Itace. Ostrożny Ulisses nie zdradza, kim jest, podając się za mieszkańca Krety.

Ulisse
Dormo ancora o son desto?
Che contrade rimiro?
Qual aria vi respiro?
E che terren calpesto?
Chi fece in me, chi fece
il sempre dolce e lusinghevol sonno
ministro de' tormenti,
chi cangiò il mio riposo in ria sventura?
Qual deità de' dormienti ha cura?
O sonno, o mortal sonno!
Fratello della morte altri ti chiama.
Solingo trasportato,
deluso ed ingannato,
ti conosco ben io, padre d'errori.
Pur degli errori miei son io la colpa.
O dèi sempre sdegnati,
numi non mai placati,
contro Ulisse che dorme anco severi,
vostri divini imperi
contro l'uman voler sien fermi e forti,
ma non tolgano, ahimè, la pace ai morti.
Feaci ingannatori,
voi pur mi prometteste
di ricondurmi salvo
in Itaca mia patria
con le ricchezze mie, co' miei tesori.
Feaci mancatori,
or non so com'ingrati mi lasciaste
in questa riva aperta,
su spiaggia erma e deserta,
misero, abbandonato;
e vi porta fastosi
e per l'aure e per l'onde
così enorme peccato!
Se puniti non son sì gravi errori,
lascia, Giove, deh, lascia
de' fulmini la cura,
ché la legge del caso è più sicura.
Sia delle vostre vele,
falsissimi feaci,
sempre Borea inimico,
e sian qual piuma al vento
o scoglio in mare
le vostre infide navi:
leggere agli aquiloni, all'aure gravi.


Minerva
Cara e lieta gioventù
che disprezza empio desir,
non dà a lei noia o martir
ciò che viene e ciò che fu.


Ulisse
(Sempre l'uman bisogno
il ciel soccorre.
Quel giovinetto tenero negli anni,
mal pratico d'inganni,
forse che 'l mio pensier farà contento:
ché non ha frode in seno
chi non ha pelo al mento.)


Minerva
Giovinezza è un bel tesor
che fa ricco in gioia un sen.
Per lei zoppo il tempo vien,
per lei vola alato Amor.


Ulisse
Vezzoso pastorello,
deh sovvieni un perduto
di consiglio e d'aiuto, e dimmi pria
di questa spiaggia e questo porto il nome.


Minerva
Itaca è questa in sen di questo mare,
porto famoso e spiaggia
felice avventurata.
Ma tu come venisti e dove vai?


Ulisse
Io greco sono ed or di Creta io vengo
ma dal cruccioso mar dal vento infido
fummo a forza cacciati in questo lido.


Minerva
Ben lungamente addormentato fosti
ch'ancor ombra racconti e sogni narri.

Ulisses
Sen to jeszcze, czy jawa?
Jaką krainę widzę?
Jakim powietrzem oddycham?
Po jakiej ziemi stąpam?
Kto sprawił,
że słodki i łagodny sen,
stał się przyczyną moich cierpień?
Kto zmienił odpoczynek w nieszczęście?
Które bóstwo śpiących to sprawiło?
O śnie, o śmiertelny śnie!
Zwą cię bratem śmierci.
Samotny, opuszczony,
rozczarowany i oszukany,
znam cię dobrze, ojcze błędów.
Gdyż sam ponoszę winę za swoje błędy.
O, bogowie wiecznie zagniewani,
bogowie nieubłagani,
srodzy nawet wobec śpiącego Ulissesa,
wasze boskie rządy
przeciw ludzkiej woli niech będą surowe,
ale nie naruszajcie spokoju umarłych.
Fałszywi Feakowie,
przecież mi obiecaliście,
że zabierzecie mnie
do mojej ojczyzny Itaki
razem z moimi bogactwami i skarbami.
Feakowie zdradliwi,
dlaczego, niewdzięcznicy, porzuciliście mnie
na tym pustym wybrzeżu,
na plaży dzikiej i bezludnej,
nieszczęśliwego, opuszczonego?
I żeglujecie szczęśliwi
niesieni przez wiatr i fale,
obarczeni tak wielkim grzechem!
Jeśli nie ma kary na tak ciężkie winy,
zrezygnuj Jowiszu
z pieczy nad piorunami,
bo ślepy los będzie sprawiedliwszy.
Niech waszym żaglom,
fałszywi Feakowie,
Boreasz będzie wrogiem,
niech jak piórko na wietrze
lub kamień w morzu
będą wasze zdradliwe statki.
lekkie w sztormie i ciężkie przy pogodzie.


Minerwa
Szczęśliwa i wesoła młodość,
która odrzuca złe pokusy,
nie przysporzy jej mąk ani cierpień
to, co będzie ani to, co było.


Ulisses
(Niebiosa zawsze ratują
człowieka w potrzebie.
Ten młodziutki chłopiec,
niewprawiony w kłamstwie,
może zaspokoi moją ciekawość.
Bo nie ma fałszu w sercu ten,
kto nie ma włosów na brodzie.)


Minerwa
Młodość to piękny skarb,
która napełnia duszę radością.
Dla niej czas jest chromy,
dla niej Kupid jest uskrzydlony.


Ulisses
Śliczny pastuszku,
poratuj zagubionego
radą i pomocą, powiedz mi najpierw
nazwę tego wybrzeża i tego portu.


Minerwa
To Itaka, leżący na morskim łonie
słynny port i wybrzeże
cieszące się szczęściem.
Ale jak tu trafiłeś i dokąd zmierzasz?


Ulisses
Jestem Grekiem i przybywam z Krety,
ale przez okrutne morze i zdradliwe wiatry
zostałem siłą przygnany na ten brzeg.


Minerwa
Zaiste, długo spałeś,
bo wciąż mówisz o cieniach i snach.

 

Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie
NEWSY - TOP 5

O mnie

LAS SMOLEŃSKI

"...nasi przeciwnicy życzą nam bolesnych dla społeczeństwa reform, które zmniejszą poparcie dla PO i rządu. Rząd w tę pułapkę nie wpada..."
Sławomir Nitras, europoseł PO

"Władza siedzi w bagnie po szyję i własnym butem w łeb się wali, żeby prędzej utonąć"
Jacek Kuroń, 1981

"Jest wielką niegodziwością ze strony Kaczyńskiego, że zawłaszczył sobie uniwersalne wartości takie jak patriotyzm, uczciwość czy poszanowanie prawa. Chyba nie ma w Polsce innego polityka, który miałby czelność wpisać w sztandary swojej partii ideały wspólne dla ogółu obywateli i uzurpować sobie prawo do bycia ich rzecznikiem."
bloger MGM

"Kto by pomyślał, że pod niewinnie wyglądającymi, z pozoru nawet dobrotliwymi buziami, kryją się najwięksi hamulcowi postępu i jątrzyciele, którzy nie mogą się pogodzić z faktem, że większość Narodu nie podziela ich fobii i paranoi."
bloger Tabul o "obciachowcach"

Ostatnie notki

Obserwowane blogi

Ostatnie komentarze

  • @INTUICJA Wybaczcie, że spóźniona, ale się zgłaszam. Nie pamiętałam ani swojego loginu...
  • @Intuicja Odszedł kolejny dobry człowiek...
  • @Autor Po co Panu premierowanie? Pan taki ładny jest, panie Gowin, że aktorem mógłby Pan...

Tagi

Tematy w dziale